Ünlü Uyumu Doğrulama
Bir kelimenin büyük ve küçük ünlü uyumlarına uyup uymadığını doğrulayan araç.
Ünlü Uyumu Kontrolü
Türkçe kelimelerin büyük ve küçük ünlü uyumuna uyup uymadığını kontrol edin.
Türkçe kelime girin (sadece harfler, boşluk ve tire)
Ünlü Uyumu Kuralları:
- • Kalın: a, ı, o, u
- • İnce: e, i, ö, ü
- • Tüm ünlüler aynı türde olmalı
- • Düz: a, e, ı, i
- • Yuvarlak: o, ö, u, ü
- • Düzlük ve yuvarlaklık kuralları
Not: Bitişik yazılan kelimelerde ünlü uyumu aranmaz (bilgisayar, çekyat).
Ünlü Uyumu Kontrolü
Türkçe kelimelerin büyük ve küçük ünlü uyumuna uyup uymadığını kontrol edin. Bu araç ile Türkçe dilbilgisi kurallarını öğrenebilir ve kelimelerinizi test edebilirsiniz.
Büyük Ünlü Uyumu Nedir?
Türkçe'de eğer bir kelimenin ilk sesli harfi kalın bir ünlüyle (a, ı, o, u) başlıyorsa o kelimenin geri kalan ünlü harfleri de kalındır. Eğer ilk sesli harf ince bir ünlüyle (e, i, ö, ü) başlıyorsa geri kalan sesliler de incedir.
Büyük Ünlü Uyumuna Uyan Kelimeler: araba, ağaç, odun, eşek, kedi, üzüm gibi.
Büyük Ünlü Uyumu Kuralları
Kalın Ünlüler
Ünlüler: a, ı, o, u
Örnekler: araba, ağaç, odun, uçak
Kural: Kalın ünlü ile başlayan kelimelerde tüm ünlüler kalın olmalı
İnce Ünlüler
Ünlüler: e, i, ö, ü
Örnekler: eşek, kedi, üzüm, öğrenci
Kural: İnce ünlü ile başlayan kelimelerde tüm ünlüler ince olmalı
Küçük Ünlü Uyumu Nedir?
Küçük ünlü uyumunda düzlük kuralı veya yuvarlaklık kuralı olmalıdır. Bu kurallar, ünlülerin düzlük ve yuvarlaklık özelliklerine göre belirlenir.
Küçük Ünlü Uyumu Kuralları
Düzlük Kuralı
Ünlüler: a, e, ı, i
Kural: Bir kelimenin bir hecesinde düz ünlü varsa sonraki hecede de düz ünlü olmalıdır
Örnekler: keçi, koyun, uzun, üzüm
Yuvarlaklık Kuralı
Ünlüler: o, ö, u, ü
Kural: Bir kelimenin bir hecesinde yuvarlak ünlü varsa sonraki hecede ya geniş düz (a, e) ya da dar yuvarlak (u, ü) ünlü bulunmalıdır
Örnekler: koyun, üzüm, odun, öğrenci
Ünlü Uyumu Örnekleri
Büyük ve Küçük Ünlü Uyumuna Uyan Kelimeler
araba: a-a-a (kalın-kalın-kalın) ✓
kedi: e-i-i (ince-ince-ince) ✓
koyun: o-u-u (kalın-kalın-kalın) ✓
üzüm: ü-ü-ü (ince-ince-ince) ✓
Sadece Büyük Ünlü Uyumuna Uyan Kelimeler
ağaç: a-a-a (kalın-kalın-kalın) ✓ Büyük ✓
odun: o-u-u (kalın-kalın-kalın) ✓ Büyük ✓
eşek: e-e-e (ince-ince-ince) ✓ Büyük ✓
Ünlü Uyumuna Uymayan Kelimeler
bilgisayar: i-i-a-a (ince-ince-kalın-kalın) ✗
çekyat: e-a-a (ince-kalın-kalın) ✗
açıkgöz: a-ı-o-ö (kalın-kalın-kalın-ince) ✗
Ünlü Uyumu Kuralları
- • Büyük Ünlü Uyumu: Kalın ünlüler (a, ı, o, u) ve ince ünlüler (e, i, ö, ü) ayrı gruplarda kullanılır
- • Küçük Ünlü Uyumu: Düzlük (a, e, ı, i) ve yuvarlaklık (o, ö, u, ü) kuralları uygulanır
- • İstisnalar: Bitişik yazılan kelimelerde ünlü uyumu aranmaz
- • Yabancı Kelimeler: Türkçe'ye giren yabancı kelimelerde ünlü uyumu olmayabilir
- • Tek Heceli Kelimeler: Tek heceli kelimelerde ünlü uyumu kontrol edilmez
Bitişik Yazılan Kelimeler
Bitişik yazılan kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz. Bu kelimeler genellikle birleşik kelimeler veya yeni türetilen kelimelerdir.
- • bilgisayar: bilgi + sayar (i-i-a-a)
- • çekyat: çek + yat (e-a-a)
- • açıkgöz: açık + göz (a-ı-o-ö)
- • hanımeli: hanım + eli (a-ı-e-i)
- • kahvehane: kahve + hane (a-e-a-e)
Yabancı Kelimeler
Türkçe'ye giren yabancı kelimelerde ünlü uyumu kuralları uygulanmayabilir. Bu kelimeler genellikle Arapça, Farsça, Fransızca gibi dillerden gelmiştir.
- • kitap: Arapça kökenli (i-a-a)
- • kalem: Arapça kökenli (a-e-e)
- • okul: Latince kökenli (o-u-u)
- • telefon: Fransızca kökenli (e-e-o-o)
- • radyo: İngilizce kökenli (a-o-o)
Kullanım Alanları
Eğitim
- • Türkçe dersleri
- • Dilbilgisi öğretimi
- • Yazım kuralları
- • Sınav hazırlığı
Yazım ve Editörlük
- • Metin düzenleme
- • Yazım kontrolü
- • Kitap editörlüğü
- • Akademik yazılar
Dil Araştırması
- • Dilbilim çalışmaları
- • Türkçe araştırmaları
- • Kelime kökeni
- • Dil gelişimi
Yazılım Geliştirme
- • Metin işleme
- • Yazım denetimi
- • Doğal dil işleme
- • Çeviri yazılımları
Ünlü Uyumu Test Yöntemleri
- 1. Adım: Kelimedeki tüm ünlü harfleri bulun
- 2. Adım: İlk ünlünün kalın mı ince mi olduğunu belirleyin
- 3. Adım: Diğer ünlülerin de aynı türde olup olmadığını kontrol edin
- 4. Adım: Düzlük ve yuvarlaklık kurallarını uygulayın
- 5. Adım: Sonucu değerlendirin
Özel Durumlar
Tek Heceli Kelimeler
Kural: Tek heceli kelimelerde ünlü uyumu kontrol edilmez
Örnekler: su, taş, göl, deniz, güneş
Sebep: Tek ünlü olduğu için uyum kontrolü yapılamaz
Ekler ve Çekimler
Kural: Ekler ana kelimenin ünlü uyumuna göre değişir
Örnekler: ev-e, ev-i, ev-de, ev-den
Sebep: Türkçe'de ekler ana kelimeye uyum sağlar
Tarihsel Gelişim
Ünlü uyumu, Türkçe'nin en eski özelliklerinden biridir. Bu kural, Orta Asya'dan günümüze kadar Türkçe'nin tüm lehçelerinde korunmuştur.
Modern Türkçe'de ünlü uyumu kuralları, 1930'larda yapılan dil reformu ile daha da güçlendirilmiştir. Günümüzde bu kurallar, Türkçe öğretiminde temel dilbilgisi konularından biri olarak yer almaktadır.
Önemli Notlar
- • Genel Kural: Ünlü uyumu Türkçe kelimelerde geçerlidir
- • İstisnalar: Bitişik yazılan ve yabancı kelimelerde uygulanmayabilir
- • Ekler: Ekler ana kelimenin ünlü uyumuna göre değişir
- • Tek Heceli: Tek heceli kelimelerde kontrol edilmez
- • Modern Kullanım: Günümüzde bazı kelimelerde esneklik olabilir
Sonuç
Ünlü uyumu kontrolü aracı ile Türkçe kelimelerinizi test edebilir ve dilbilgisi kurallarını öğrenebilirsiniz. Bu araç, öğrenciler, öğretmenler, yazarlar ve Türkçe ile ilgilenen herkes için vazgeçilmez bir yardımcıdır. Ünlü uyumu kurallarını öğrenerek, Türkçe yazımınızı geliştirebilir ve dil bilginizi artırabilirsiniz.
🔗 İlgili Hesaplayıcılar
Bu hesaplayıcıyı beğendiyseniz, bunları da deneyebilirsiniz
Ünlü Uyumu Doğrulama için popüler aramalar (Dil)
Bu bölümde, ünlü uyumu doğrulama ile ilgili kullanıcıların sıkça aradığı kelimeler ve varyasyonlar yer alır.